Advertenties

Onthulling gedenkpaal neergestorte bommenwerper in polder Grootslag Andijk

imageVandaag wordt aan de Vleetweg in Andijk een gedenkpaal onthuld door burgemeester Frank Streng ter nagedachtenis van de omgekomen bemanning van een in de oorlog neergestorte bommenwerper.

In de gemeente Medemblik zijn in de Tweede Wereldoorlog 17 Engelse vliegtuigen, 1 Amerikaanse bommenwerper en 2 Duitse gevechtsvliegtuigen neergestort.
Voor zes Engelse vliegtuigen en 1 Amerikaans vliegtuig zijn na de oorlog officiële oorlogsmonumenten opgericht in Abbekerk (2), Andijk, Midwoud, Wadway, Wognum en Zwaagdijk-Oost.

Doel

Stichting Leven in Vrijheid wil aandacht schenken aan een aantal neergestorte Engelse vliegtuigen waarvoor geen oorlogsmonument is opgericht. Door het plaatsen van een markeringspaal met informatiebordje in de nabijheid van de crashplek. Dit soort markeringspalen staan al in de Flevopolder en Noordoostpolder (zie afbeelding). Wij zijn van mening dat dit navolging verdient in de regio West-Friesland. Uit respect voor degenen die hun leven gaven voor onze vrijheid en om ervoor te zorgen dat de betekenis hiervan niet verloren gaat. De gemeente Medemblik neemt de gedenkpalen in eigendom over en zorgt voor beheer en onderhoud.

Onthulling
Vanochtend wordt aan de Vleetweg in Andijk een gedenkpaal onthuld door burgemeester Frank Streng. Naast  genodigden zijn ook kinderen aanwezig van groep 8 van de Piramideschool in Andijk. Later meer.

Hieronder het op 1 mei 2013 gepubliceerd relaas van de neergestorte bommenwerper in de polder Het Grootslag bij Andijk.

Volgens de archiefgegevens is het 22:40* uur op 26 maart 1942 wanneer een Duitse nachtjager een Britse bommenwerper uit de lucht schiet en het vliegtuig brandend en uiteindelijk verticaal neerstort op het land van dhr. Oud, nabij de Kathoeksloot op een afstand van circa 2 kilometer ten ZZO van Andijk-centrum.

image
Bovenstaande foto is genomen vanaf de watertoren in Hoogkarspel. Dat is op een afstand van circa 5.300 meter. Op onderstaande plattegrond de watertoren en de locatie van de neergestorte bommenwerper.

Lees hieronder verder en bekijk authentiek foto’s

image
Op onderstaand plattegrond de situatie van voor de verkaveling. Het centrum van Andijk is aangegeven met een gele vlak. Linksboven de locatie van de neergestorte bommenwerper aan de Hoekweg. Rechtsonder, de bommenwerper van 26 maart 1942.

image  Hieronder de krater die de bommenwerper veroorzaakte toen het neerstortte. Gezien de schaduw van de personen die op de foto staan ligt Andijk op de achtergrond en is de foto in de ochtend gemaakt.

image
Bij deze crash kwam de Britse, Australische en Canadese bemanning om.
Aan boord waren:

Albert Golding (Verenigd Koninkrijk), Wing Commander Royal Air Force (RAF), piloot 30 jaar, zoon van Jamers en Ellen Golding, echtgenoot van Kathleen Ruylance Golding, afkomstig van Hawkshaw (Lancashire);

Finlay Donald McLeod (Australië), Sergant Royal Australian Air Force (RAAF), tweede piloot, 23 jaar, zoon van Finlay Hug en Christabelle Noreen McLeod, afkomstig van Sydney (New South Wales – Australië);

William Stanley Making (Verenigd Koninkrijk), Sergant Royal Air Force Volunteer Reserve (RAFVR, radioman / boordschutter. 30 jaar, zoon van William en Ellen Makin; echtgenoot van Florence Gladys Makin, afkomstig van  Wallasey (Cheshire)

Mervyn Duncan (Canada), Flight Sergant Royal Canadian Air Force (RCAF), radioman / boordschutter, 22 jaar, zoon van Harry en Annie Duncan, afkomstig van Moose Jaw, (Saskatchewan), Canada;

Percival Gordon Thorpe, (Verenigd Koninkrijk), Flight Sergant Royal Air Force Volunteer Reserve (RAFVR), boordschutter, 33 jaar, zoon van William Repton Thorpe en Marguerite Elsie Thorpe; echtgenoot van of Emma Thorpe, afkomstig van Kingsbury, (Middlesex).

Bruce Albert Doe, (Canada), Flight Sergant Royal Canadian Air Force (RCAF), luchtobservator, (leeftijd en andere gegevens (nog) niet bekend).

image
De omgekomen bemanning ligt begraven op de militaire erebegraafplaats te Bergen.

imageDe bemanning vloog in een Vickers Wellington II met het serienummer W5372 en had ‘PH-D’ als radiocode. Het maakte deel uit van de 12de Squadron (“Shiny Twelve”) Bomber Command van de Royal Air Force (RAF). De bommenwerper vertrok van het vliegveld Binbrook in Engeland. Een tweede Wellington (s.nr. W53721) van dit squadron werd ook door Egmont Prinz zur Lippe Weissenfeld neergeschoten. Dit vliegtuig stortte neer in de buurt van Edam en Monnickendam.

Die avond en nacht zijn er meerdere geallieerde vliegtuigen neergeschoten boven West-Friesland en de rest van Noord-Holland: Warmenhuizen, Waddenzee (ten noorden van Wieringen), Noordzee (ten westen van Vlieland), IJmuiden, Balgzand, Noordzee (ten noorden van Vlieland).Het zijn bommenwerpers van andere squadrons Ook in andere delen van Nederland werden de Britse formaties opgewacht door Duitse nachtjagers.

image

  • Afmetingen: lengte 19,69 m, hoogte 5,31 m, spanwijdte 26,27 m, vleugeloppervlak: 78,1 m²,
  • Gewicht: Leeggewicht 8435 kg – Max. gewicht 12955 kg.
  • Krachtbron: 2 Bristol Pegasus Mark XVIII-motoren, vermogen elk 783 kW
  • Prestaties: topsnelheid 378 km/u, actieradius 4106 km, dienstplafond 5490 m
  • Bewapening Boordgeschut 6 tot 8 stuks 7,7 mm Browning machinegeweren, bommen 2041 kg

Die avond van de 25ste maart 1942 vertrokken 104 Wellingtons en 11 Stirling’s (escorte) richting Essen om daar de Krupp-fabrieken te bombarderen.

De Wellington die in Andijk neerstortte vertrok om 20:11 uur (Engelse tijd) van de vliegbasis Binbrook. Voordat ze echt richting Essen vliegen moeten ze eerst nog een formatie vormen nabij de basis en later met andere squadrons nog boven zee en daar gaat ook enige tijd over heen. Het vliegtuig heeft 9 bommen aan boord: 1 x 1000 ponder, 6 x 500, 2 x 250. En nog eens bijna 3.000 liter brandstof.

10 Wellingtons en 1 Stirling werden neergeschoten. De bommenwerpers die Essen wel bereikten hadden te maken met zwaar luchtafweergeschut van de kant van de Duitsers. De missie mislukte: slechts 22 bommen troffen doel, maar daarbij werden alleen twee huizen geraakt, en werden zes Duitsers gedood en 14 gewond.

image
Uiteindelijk hebben de geallieerden de staalfabrieken van Krupp in Essen platgebombardeerd zoals op onderstaande foto is te zien, die gemaakt is in 1945, na de overgave van de Duitsers.

image

De nachtjager…

imageIn die bewuste nacht vloog de van oorsprong uit Oostenrijk afkomstige Oberleutnant Egmont “Egi” Prinz zur Lippe Weissenfeld als piloot van de  5/NJG2 vanaf het vliegveld (‘Fliegerhorst’) Bergen, nabij Alkmaar in zijn Messerschmidt BF 110. Zijn tweede man was Unteroffizier Renette, radioman, die gebruik maakte van de meest geavanceerde radarapparatuur (merk: Lichtenstein) waarmee de Messerschmidt was uitgerust.

Op de avond van 26 maart 1942 schoot de Prinz zur Lippe Weissenfeld vier RAF bommenwerpers uit de lucht, waarvan één in het gebied nabij Andijk dat door de Duitse Luftwaffe werd aangeduid met de codenaam ‘Salz-hering’ (zoute haring). Dit gebied was voorzien van een radarpost / radiopeilstation nabij de stad Medemblik. Zur Lippen Weissenfeld kreeg hiervoor de onderscheiding van ‘Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes’ (zie foto). Samen met Helmut Lont (die de bommenwerper met de Poolse bemanning neerschoot – monument aan de Hoekweg) gaf Zur Lippe Weisenfeld leiding aan de Duitse nachtjagers in het noordwesten van het bezette Nederland.

Op 27 maart 1942 werd een Wehrmachtbericht uitgezonden over de prestaties van Lippe zur Weissenfeldt om aan te geven dat de Luftwaffe beschikte over weer een ‘ace’…: “Bei der Abwehr eines Angriffs britischer Bomber auf das Reichsgebiet in der Nacht vom 27. Januar erzielte eine Nachjagdstaffel unter Führung von Hauptmann Lent und Oberleutnant Prinz zu Lippe-Weißenfeld ihren 100. Abschuß” (Die Wehrmachtberichte 1939–1945 Band 2, 1. Januar 1942 bis 31. Dezember 1943 (in German). München: Deutscher Taschenbuch Verlag GmbH & Co. KG. 1985. ISBN 978-3-423-05944-2.)

57459919_131651463020Bijna twee later, op 22 maart 1944, slaat Lippe zur Weissenfeld (dan 25 jaar oud en met de rang ‘Majoor’) door nog onbekende oorzaak met zijn Messerschmidt BF110 te pletter in de Belgische Ardennen. nabij Sint Hubert. Hij ligt begraven op het Duits militaire begraafplaats in Ysselsetein.

Saillante details:

Duitse jager
Wijlen Prins Bernhard zur Lippe Biesterfeld en Prins Egmont zur Lippe Weissenfeld stammen beiden af van het Huis Lippe. Het graafschap Lippe Weissenfeldt is feitelijk een afscheiding van het graafschap Lippe Biesterfeld. Voor meer informatie kijk hier.

Prins Egmont zur Lippe Weissenfeld heeft ook nog een persoonlijk ontmoeting gehad met Adolf Hitler, samen met zijn tweede man Renette.


Reddingsoperatie
Naar aanleiding van de onthulling en het onderzoek ontving de onderzoeker vanuit Engeland aanvullende informatie omtrent deze crash. Tragisch is wel dat op 29 maart 1942 de groepscommandant, captain Richard M.C. Collard, van de vliegbasis Binbrook opdracht gaf om zoektochten uit te zetten op … de Noordzee! Vliegtuigen waren voorzien van reddingsvesten en een zogeheten ‘dinghy’, een opblaasbare vlot voor de bemanning als ze in het water terecht kwamen. Er werden de 29ste maart vier vliegtuigen ingezet om de Noordzee af te zoeken op de aanwezigheid van wrakken, ‘dinghies’ of andere aanwijzingen. Vanzelfsprekend kwam men onverrichter zake terug op de basis.

Dit geeft andermaal dat captain Collard en anderen niet hebben geweten dat deze bommenwerper is neergestort nabij Andijk. Pas wanneer het vliegtuig wordt geborgen door de Duitsers en zij vervolgens de geallieerden hierover informeren wordt hen duidelijk dat het niet was neergestort in de Noordzee maar op land, nabij Andijk.

* – Primaire bronnen vermelden 22:40 uur als de tijd van de crash. Secundaire bronnen spreken van 23:58 uur.

(Research © Gerrit van Keulen)

Advertenties